فصلنامه علمی مطالعات فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی

چکیده افزایش کمی و کیفی مشارکت جوانان در جامعه و شکل‌گیری فرهنگ مشارکت در بین این نسل را می‌توان یکی از الزامات اولیه توسعه با کمترین هزینه ممکن دانست و گام ابتدایی دستیابی به این هدف، شناسایی پدیده‌های اجتماعی و بررسی رابطه آنها با مشارکت در سطوح اولیه (محلی) آن است. یکی از پدیده‌های جاری در جامعه ایرانی در سال‌های اخیر ظهور شبکه‌های اجتماعی همچون تلگرام در بین جوانان است که پرداختن به آن در محلات محروم که در سطح نامناسبی از توسعه قرار دارند از اهمیت دوچندانی برخوردار است. هدف در این مقاله بررسی چگونگی رابطه استفاده از شبکه‌های اجتماعی (تلگرام) با مشارکت محلی جوانان و احصا مرتبط‌ترین مولفه مشارکت محلی است که به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از ابزار پرسشنامه و در جامعه آماری جوانان محلات کمتر برخوردار شهر تهران انجام شده است. تحقیق حاضر با مفروض قراردادن رویکرد هوچینگز به شبکه‌های اجتماعی و در چارچوب نظریه تین و همکارانش (2002) به بررسی رابطه دو متغیر پرداخته و پس از تحلیل داده‌های حاصل از پرسشنامه به روش اسپیرمن به این نتیجه رسیده است که از بین شش مولفه مشارکت محلی، رابطه استفاده از تلگرام با شرکت در مراسم همسایگان و هم‌محله‌ای‌ها بی‌معنی و با بقیه مولفه‌ها رابطه معنی‌داری دارد که از این میان با مولفه‌های پرداخت هزینه مالی برای بهتر شدن شرایط محله و پیگیری مشکلات از سازمان‌های مربوطه رابطه ضعیف و مستقیم و با شرکت در آیین‌ها و مراسم مذهبی محله و کمک داوطلبانه در زمان بروز حوادث غیرمترقبه رابطه معکوس ولی متوسطی دارد.

چکیده با گسترش پدیده اعتیاد مجازی، بسیاری از جنبه‌های اخلاقی و ارزش‌های فردی، تحت تأثیر قرار گرفته‌اند. در همین راستا، پژوهش حاضر به منظور پیش‌بینی بخشش(گذشت) بر مبنای اعتیاد مجازی طراحی و اجرا شده و هدف آن، پیش‌بینی بخشش بر اساس اعتیاد مجازی با میانجی‌گری متغیرهای جمعیت‌شناختی( سن، جنسیت و مدرک تحصیلی) در میان جوانان کلان‌شهر تهران، است. پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی است و به روش همبستگی با تکنیک پیمایش و ابزار اندازه‌گیری پرسشنامه انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه جوانان20 تا 38 ساله ساکن شهر تهران است. نمونه مورد مطالعه 384 نفر هستند و به شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شده‌اند. نتایج نشان داد که میان سن جوانان با بعد رفتاری، بعد اعتقادی و تمام ابعاد بخشش، رابطه مثبت و معنی‌دار وجود دارد، و هرچه سن جوانان بالاتر باشد، ابعاد رفتاری و اعتقادی و وضعیت کلی بخشش در آنان، بالاتر است. بین میزان تحصیلات جوانان با بعد رفتاری، بعد اعتقادی و تمام ابعاد بخشش، رابطه مثبت و معنی‌دار، ولی همچنان تحصیلات با بعد شناختی و بعد عاطفی رابطه معنی‌داری ندارد. نتایج درباره اثر جنسیت، میان زن بودن با بعد شناختی، عاطفی، اعتقادی و تمام ابعاد بخشش، رابطه منفی و معنی‌داری نشان می‌دهد، بدین معنی که زنان در ابعاد سه گانه شناختی، عاطفی و اعتقادی نسبت به مردان در زمینه بخشش وضعیت پایین‌تری داشته و متغیر جنسیت باعث شده که شناخت، اعتقاد و حتی عاطفه و احساس آنان نسبت به بخشش و گذشت کمتر از مردان باشد. مجرد بودن با بعد اعتقادی و تمامی ابعاد بخشش، رابطه منفی و معنی‌داری داشته است.

چکیده پژوهش حاضر، به دنبال ارائه الگوی نشان دهنده ی جریان پربازدید شدن ویدئو ها در رسانه‌های اجتماعی است. در اختیار داشتن این الگو می‌تواند تولیدکنندگان ویدیو و بنگاه‌های رسانه‌ای فعال در این زمینه را به سمت تولیدات موثرتر و باکیفیت‌تر سوق دهد. این پژوهش از نوع کیفی و روش گرآوری اطلاعات آن مطالعات اسنادی و مصاحبه عمیق و روش پردازش داده‌ها تحلیل مضمون بوده است. جامعه آماری این پژوهش شامل 10 مدیر رسانه است‌ که در حوزه‌ی ویدیوی کوتاه فعالیت داشته‌اند. روش گرداوری اطلاعات، مصاحبه از نوع نیمه‌ساختاریافته بود و حجم نمونه از طریق اشباع نظری مشخص شد. داده‌های مصاحبه‌ها در قالب 31 مضمون سازمان‌دهنده به دست آمد که با تجمیع آنها 10 مضمون فراگیر یافته‌های اصلی پژوهش است. یافته‌های پژوهش نشان داد عوامل توجه به معیارهای انتخاب موضوع، پیام و سوژه‌ متناسب با مخاطب؛ به کارگیری ویژگی‌های ایده‌ی خوب در جهت خلق ایده‌ای قوی؛ دسترسی به شبکه‌ی انتشار وسیع و متنوع یا خلق آن؛ انتخاب صحیح و شناخت کافی از مخاطب، رفع نیازهای وی و برگزاری تعامل سازنده با او؛ تسلط بر تکنیک و فرم و به کارگیری صحیح از آن در خدمت محتوا؛ شناخت کافی پلتفرم، انتخاب صحیح آن متناسب با مخاطب مورد نظر و رعایت قواعد و محدودیت‌های آن؛ استفاده از تکنیک‌های کپشن و تیتر نویسی؛ تشکیل تیم متخصص و قوی تولید؛ انجام پیش تولید مناسب به منظور رسیدن به سناریو قوی؛ اعتبار تولیدکننده یا انتشار دهنده نزد مخاطب اصلی ترین عناوین تشکیل دهنده‌ی این الگو پربازدید شدن ویدیوها در رسانه‌های اجتماعی از منظر مدیران رسانه‌ها می‌باشند.

چکیده هدف:در این پژوهش با نگاهی ویژه به یکی از ارکان جامعه آرمانی یعنی نهاد رسانه ها یا به عبارت بهتر شبکه‌های اجتماعی پرداخته شد و مسئولیت نقش آفرینان آن( اینفلوئنسرها) که به واقع الگو‌های جامعه و رهبران فکر و عقیده جوامع می باشند را از منظر اخلاق حرفه‌ای در قبال بخش مهمی از اعضای جامعه یعنی گروه‌های آسیب پذیری همچون ( کودکان- زنان- اقلیت‌ها) مورد مداقه و مباحثه قرارگرفت. روش: شیوه ی اجرای پژوهش از لحاظ رویکرد، کیفی؛ از نظر هدف، کاربردی؛ براساس شیوه‌ی بررسی، تحلیل تم بوده است و پس از اجرای مصاحبه ای نیمه ساختاریافته با تعداد 14 نفر خبره که در زمینه موضوع مورد بحث به شیوه‌ی نمونه گیری هدفمند انتخاب شده بودند، به منظور تحلیل نهایی، از شیوه تحلیل مضمون و نرم افزار MAXQDA2020 استفاده شد. یافته ها: بررسی‌های انجام شده حاکی از این بوده است که مسئولیت اخلاقی تاثیرگذاران رسانه‌های اجتماعی در قبال گروه های آسیب پذیر با 27 مضمون فرعی و 3 مضمون اصلی مرتبط می‌باشد. نتیجه گیری: هـر انسانی‌ صرف‌ نظر از سن‌، جنس‌، نژاد، رنگ‌ پوست‌، توانمندی فیزیکی‌ و ذهنی‌، زبـان‌، دیـن‌، بینش‌ سیاسی‌، یا خاستگاه‌ ملی‌ یا اجتماعی‌، از یک‌ کرامـت‌ انفکـاک‌ ناپـذیر و غیـر مشـهور برخورداراست. ‌هر یک‌ از افراد و همچنین‌ دولت‌ باید ایـن‌ کرامـت‌ را حرمـت‌ نهنـد و از آن‌ پاسـداری نمایند. انسان‌ها همواره‌ باید موضوع‌ حقوق‌ باشند و هدف‌ تلقی‌ شوند و هیچ‌گاه‌ نباید وسـیله‌ صرف‌ واقع‌ شوند، هیچ‌گاه‌ نباید موضوع‌ فعالیت‌های تجاری و صنعتی‌ در اقتصاد، سیاسـت‌، رسانه‌ ها، نهادهای پژوهشی‌ و مؤسسات‌ صنعتی‌ قرار گیرند. بنابراین تاثیرگذاران رسانه‌های اجتماعی نیز برای معتمد ماندن، بایستی حقوق ذینفعان خود که سه مورد از مهم ترین آنها شامل کودکان، زنان و اقلیت ها می باشند را در فعالیت‌های خود مدنظر قرار دهند.

چکیده هدف پژوهش حاضر تحلیل نئوفرمالیستی شیوه های روایت پردازی زندگی فرودستانِ پایین شهر در سینمای دهۀ نود ایران است. رویکرد نظریِ پژوهش برگرفته از نظریه هایی در حوزۀ مطالعات سینما است که سرشت بازنمایی سینمایی و رابطۀ آن با امر اجتماعی را می کاوند. روش مطالعه مدل بوردول و تامپسن در نئوفرمالیسم است که به واکاوی سطوح چهارگانه معانی در آثار هنری می پردازد. از میان فیلم‌های اکران شده در ژانر سینمای پایین شهر در دهۀ نود سینمای ایران دو فیلم ابد و یک روز و مغزهای کوچک زنگ زده برای مطالعه انتخاب شده‌اند. نتایج تحلیل نشان می دهد که روایت پردازی فرودستان در سینمای پایین شهرِ دهۀ نود تفاوتهای اساسی با روایتهای سینمایی این اقشار در دهه های قبلی دارد. فرودستان دهۀ نود نه تقدیس می شوند و نه امکان و توان رهایی از وضعیت فرودستی را دارند، بلکه سوژه های گیرافتاده در نوعی چرخۀ باطل فقر و فلاکت اند که آغاز و انجام زندگی شان تماماً یکی است. نه فقط فضاهای عینی و نمادینِ پایین شهر متعارض، پرتنش و تکه پاره هستند، بلکه فرسودگی و ویرانگیِ حک شده بر این فضاها باعث شده است زندگی کنشگران نیز آکنده از خشونت و تنش و ستیز گردد. خشونت و تنش دایمی موتیف های تکرارشونده در هر دو اثرند. ریتم تند زندگی همراه با دیالوگ های تنش آلود و مونولوگ های پرتشویش خصلت لاینفک تعامل های نمادین کنشگران این فضاها است. در کل، پیدایش ژانر متفاوت سینمای پایین شهر در دهۀ نود حکایت از تحولی عمیق در وضعیت انضمامی فرودستان دارد که دیگر با مضامین و موتیف های سینمای دهه های قبل قابل روایت نیست.

چکیده ظهور رسانه‌های جدید کارکرد ابزارهای ارتباطی را که دارای روش‌هایی ساده برای انتقال معانی و پیام بود، پیچیده کرده است. کلاب‌هاوس به عنوان یکی از این ابزارهای جدید در سال 2020، توسط پل دیویسون و روهان ست تأسیس شد، در طی 8 ماه موفق به جلب بیش از 10 میلیون کاربر شد. این پلتفرم به کاربران اجازه می‌دهد تا در گفتگوها و بحث‌های مختلف در اتاق‌های مجازی شرکت کرده و با دیگران تعامل داشته باشند. حضور کلاب‌هاوس در ایران، به‌ویژه در دوران انتخابات ریاست جمهوری سال 1400، توجه زیادی را به خود جلب کرد و استقبال از این فناوری ارتباطی به‌ویژه در حوزۀ سیاست، دیجیتال مارکتینگ و ... بر اساس پژوهش‌های میدانی مشهود است. پژوهش پیش‌رو ازلحاظ روش کیفی است و ازنظر نوع هدف، کاربردی محسوب می‌شود. هدف این پژوهش شناسایی عوامل اثرگذار بر محبوبیت پلتفرم کلاب‌هاوس در ایران بوده است. در این پژوهش برای شناسایی عوامل اثرگذار بر موفقیت کلاب‌هاوس با 22 نفر از خبرگان و فعالان این پلتفرم مصاحبه‌های عمیق-نیمه ساختاریافته صورت گرفت. برای نمونه‌گیری از شیوۀ هدفمند استفاده شد و جمع‌آوری داده با شیوۀ مصاحبه عمیق انجام گردید. سپس با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون عوامل اثرگذار بر موفقیت این پلتفرم شناسایی شد و درنهایت 79 عامل در 5 بخش مختلف معرفی گردید. نتایج نشان می‌دهد که عوامل رفتاری، مدیریتی، دانشی، فنی و محتوایی به‌عنوان مهم‌ترین عوامل مؤثر بر محبوبیت این پلتفرم شناسایی شده‌اند.