مطالعات فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی

چکیده هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از فناوری‌های چالش‌برانگیز معاصر، ساختار جوامع و صنایع را دگرگون کرده است. بااین‌حال، گسترش پرشتاب این فناوری، پرسش‌هایی درباره مدیریت و نظارت بر آن مطرح ساخته است. پیشرفت سریع هوش مصنوعی، چارچوب‌های سنتی تنظیم‌گری را که برای فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی طراحی شده بودند، به چالش کشیده است. سرعت توسعه الگوریتم‌ها از توانایی قانون‌گذاران برای وضع مقررات به‌روز پیشی گرفته و چالش‌هایی چون سوگیری الگوریتمی، نقض حریم خصوصی، و سوءاستفاده‌های احتمالی به همراه داشته است. از جمله نظریه‌های بنیادین و اثرگذار در این قلمرو، می‌توان به طبقه‌بندی راسل و نورویگ و نظریه زیست‌بوم هوش مصنوعی اشاره کرد. نبود اجماع جهانی در تعاریف و رویکردها، همراه با پراکندگی سیاست‌ها، تدوین چارچوب‌های مؤثر را دشوار ساخته است. داده‌ها شامل تحلیل‌های کیفی و با جستجوی «حکمرانی هوش مصنوعی» در پایگاه‌های علمی گردآوری شد. تحلیل مضمون نتایج پژوهش‌ها، ۲۹۷ کد اولیه، ۱۶ کد سازمان‌دهنده و چهار مضمون فراگیر را استخراج کرد. یافته‌ها در چهار محور کلیدی اخلاق هوش مصنوعی با تأکید بر شفافیت و کاهش سوگیری در الگوریتم‌ها؛ سیاست‌ها و چشم‌اندازهای جهانی؛ چالش‌های هماهنگی بین‌المللی و وحدت در تعریف، توسعه و کاربست هوش مصنوعی و زمینه‌های حکمرانی هوش مصنوعی دسته‌بندی شدند. الگوی پیشنهادی این پژوهش، معماری چندلایه ریسک‌محور است که ارزش‌ها را به قیود اجرایی سنجش‌پذیر نگاشت می‌کند، لایه‌هایِ فنی، اخلاقی، حقوقی را در سطوح ملی، بخشی، سازمانی و چرخهٔ عمر پوشش داده، و در نهایت تلاش دارد شکاف مبنا تا عمل را کاهش دهد.

چکیده شناخت دیپلماسی سایبری در ادبیات سیاسی ایران و تحلیل چالش‌های اصلی و راهکارهایی عملی برای بهره‌برداری از دیپلماسی سایبری در جهت توسعه و تقویت دیپلماسی کشور. در این تحقیق با تکنیک تحلیل ثانویه و مرور نظام‌مند دستاوردهای پژوهش‌های پیشین و باتوجه‌به نوع انتظارات مطرح، با شیوه تحلیلی - توصیفی و از روش کتابخانه‌ای استفاده می‌شود. در تحلیل چالش‌ها و موانع دیپلماسی سایبری ایران، نخستین عامل مهمی که مطرح می‌شود، تحریم‌ها و محدودیت‌های فناوری است. دومین مانع بزرگ، مسائل امنیتی و تهدیدات سایبری است که کشورها در سطح جهانی با آن مواجه‌اند. ایران در سال‌های اخیر تجربه حملات سایبری گسترده‌ای را از سوی گروه‌های هکری و دولت‌های خارجی داشته است. چالش سوم مربوط به حکمرانی فضای مجازی است. سیاست‌های داخلی مانند فیلترینگ گسترده و محدودیت‌های دردسترس‌بودن اینترنت در ایران، توانایی تعامل با دیگر کشورها در فضای دیجیتال را کاهش داده است. از سوی دیگر، سوم ویکی از مهم‌ترین چالش‌ها، ضعف هماهنگی و برنامه‌ریزی داخلی در اجرای دیپلماسی سایبری است. درحالی‌که دیپلماسی سایبری باید به طور جامع و هماهنگ میان نهادهای مختلف کشور ازجمله وزارت امور خارجه، وزارت ارتباطات، سازمان‌های امنیتی و نهادهای خصوصی صورت گیرد. دیپلماسی سایبری برای ایران نه‌تنها یک ضرورت، بلکه یک چالش بزرگ در دنیای دیجیتال است. کشورهایی که بتوانند به طور مؤثر از این ابزار برای تقویت روابط بین‌المللی و مقابله با تهدیدات سایبری استفاده کنند، قادر خواهند بود نقش مهم‌تری در نظام جهانی ایفا کنند. ایران باتوجه‌به موقعیت ژئوپلیتیکی خود و تهدیدات متعددی که با آن مواجه است، نیازمند یک دیپلماسی سایبری استراتژیک و هماهنگ است تا بتواند از این فرصت‌ها بهره‌برداری کند و موانع موجود را برطرف سازد.

چکیده مسئله نهاد تنظیم‌گر ویدئو مبتنی بر تقاضا در ایران، همواره مطرح و مورد اختلاف محافل علمی و سیاستی بوده است. این مقاله تلاش می‌کند تا با مطالعه تجارب جهانی در عرصه تنظیم‌گری ویدئو مبتنی بر تقاضا، نظام سیاست‌پژوهی و سیاست‌گذاری کشور در عرصه سکوهای ویدئو مبتنی بر تقاضا را یاری نماید تا بتواند درخصوص تنظیم‌گری این حوزه مواجهه مناسب‌تر و روزآمدتری داشته باشد. نتایج این مقاله که با روش اسنادی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است، نشان می‌دهد کشورها هر یک به اقتضاء شرایط داخلی خود به سمت یکی از مدل‌های تنظیم‌گری حرکت کرده‌اند و یک یا چند نهاد تنظیم‌گر با ساختار و کارکردهای مختص به خود تشکیل داده اند. وجود نظام حقوقی جامع (شامل سیاست‌های کلان رسانه‌ای و مقررات صریح) و به‌روزرسانی مکرر قواعد حقوقی، عبور از نگاه بخشی و همگرایی در تنظیم‌گری، وجود بازوهای پژوهشی ذیل تنظیم‌گران برای آینده‌پژوهی و رفع نیازمندی‌های نظری و عملیاتی آنان، نزدیک شدن مقررات حاکم بر سامانه‌های ویدئوی درخواستی به مقررات حاکم بر برودکست و استفاده از فناوری‌های نوین در عرصه تنظیم‌گری از یافته‌های این پژوهش است. توصیه‌های سیاستی نیز عبارتند از: «گفتمان‌سازی تحولات جدید در میان مدیران دستگاه‌های تصمیم‌گیر»، «تدوین سیاست‌های کلی رسانه»، «تدوین نظام حقوقی یکپارچه برای انواع فعالیت رسانه‌ای با نگاه جامع به سپهر رسانه‌ای کشور»، «استفاده از مدل نظارت پسینی تحت شرایط خاص»، «تدقیق تقسیم وظایف تنظیم‌گران (ایجاد هماهنگی و همکاری موثر بین آن‌ها)» و «حرکت به سمت وضعیت ایده‌آل همگرایی (ادغام تنظیم‌گران و ایجاد یک سازمان تخصصی تنظیم‌گر رسانه با حضور ذی‌نفعان مختلف)». 

چکیده همگرایی فزاینده هوش مصنوعی، فناوری‌های رسانه‌ای و تاکتیک‌های جنگ ترکیبی، چشم‌انداز امنیت بین‌الملل را با چالش‌های پیچیده‌ای مواجه ساخته است. این پژوهش باهدف ارائه یک چارچوب تحلیلی منسجم، مفهوم نوآورانه «ماتریس رسانه» را برای تبیین تأثیرات متقابل این سه حوزه معرفی و ارزیابی می‌کند. پرسش اصلی تحقیق بر این محور استوار است که هوش مصنوعی چگونه استراتژی‌های رسانه‌ای را در جنگ‌های نوین متحول ساخته و بر شکل‌دهی ادراک عمومی و فرایندهای تصمیم‌گیری راهبردی تأثیر می‌گذارد؟ این مطالعه با اتخاذ رویکرد کیفی و روش فراترکیب بر روی منابع علمی و گزارش‌های راهبردی معتبر انجام شده است. یافته‌های کلیدی نشان می‌دهد که هوش مصنوعی با خودکارسازی تولید و انتشار هدفمند اطلاعات، اجرای عملیات روانی در مقیاس وسیع و تحلیل کلان‌داده‌ها برای شناسایی آسیب‌پذیری‌های شناختی، جنگ اطلاعاتی را به رکن اصلی تاکتیک‌های ترکیبی مدرن تبدیل کرده است. این فناوری، رسانه را از یک ابزار اطلاع‌رسانی صرف به یک «میدان نبرد شناختی» تغییر ماهیت داده و مرز میان جنگ نظامی و اطلاعاتی را به طور فزاینده‌ای محو می‌کند. همچنین، چالش‌های جدی اخلاقی و حقوقی ناشی از این همگرایی شناسایی گردید. در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که چارچوب «ماتریس رسانه» ابزاری مفهومی و کارآمد برای درک منازعات معاصر است و بر ضرورت فوری تدوین مقررات بین‌المللی و ارتقای سواد رسانه‌ای برای مقابله با تهدیدات ناشی از آن تأکید دارد.

چکیده این پژوهش باهدف بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر شکل‌گیری هویت اجتماعی جوانان، با تمرکز بر دانشجویان انجام شده است. روش تحقیق به‌صورت پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه ساختاریافته شامل چهار بخش (اطلاعات جمعیت‌شناختی، میزان و نوع استفاده از شبکه‌های اجتماعی، ابعاد هویت اجتماعی، و چالش‌ها و فرصت‌ها) طراحی و اجرا گردید. جامعه آماری شامل تعدادی دانشجویان دانشگاه‌های سنقر بوده و نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی طبقه‌ای انجام شد. داده‌ها با بهره‌گیری از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی، شامل آزمون‌های همبستگی و تحلیل مقایسه‌ای، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد بین میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی و ابعاد مختلف هویت اجتماعی از جمله احساس تعلق، مقبولیت اجتماعی و خود بیانگری - رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد. همچنین مشخص شد که اگرچه این فضاها فرصت‌هایی برای توسعه سرمایه اجتماعی و تعاملات فرهنگی فراهم می‌کنند؛ اما می‌توانند موجب بروز چالش‌هایی مانند بحران هویت و کاهش پایبندی به ارزش‌های بومی نیز شوند. یافته‌های این تحقیق می‌تواند به سیاست‌گذاران و مدیران فرهنگی در طراحی برنامه‌های آموزشی و رسانه‌ای متناسب با نیازهای جوانان کمک کند.

چکیده هدف از پژوهش پیش‌رو، تحلیل اثربخشی تبلیغات برندهای پوشاک ورزشی در اینستاگرام بر اساس مدل AIDA بود. روش پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از منظر ماهیت و روش، توصیفی - تحلیلی بود که به‌صورت میدانی انجام شد. نمونۀ آماری شامل 384 نفر از کاربران شبکۀ اجتماعی اینستاگرام برندهای پوشاک ورزشی ایرانی بود. ابزار تحقیق پرسشنامه کردلو (1389) بود و جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون تی‌تک نمونه‌ای و باینومیال در نرم‌افزار SPSS27 استفاده شد. نتایج آزمون تی‌تک نمونه‌ای نشان داد که بین میانگین مؤلفه‌های تحقیق با نمره ملاک چهار اختلاف معناداری وجود دارد و میانگین‌های به‌دست‌آمده از نمره ملاک بزرگ‌تر هستند، بدین معنا که تبلیغات رسانه اجتماعی اینستاگرام اثربخش بوده‌اند. همچنین درمجموع متغیر تحقیق نیز اختلاف معناداری با نمره ملاک در سطح مثبت دارد. بدین معنی که تبلیغات اینستاگرام اثربخشی مثبت معناداری بر مشتریان برندهای پوشاک ورزشی دارد. تبلیغات از طریق رسانه اجتماعی اینستاگرام در مؤلفه‌های جلب‌توجه، ایجاد آگاهی و علاقه، ایجاد تمایل و انگیزه، اقدام به خرید دارای اثربخشی بیش از 50 درصد در سطح معناداری 05/0 بوده است و بیشترین اثربخشی متعلق به مؤلفه اقدام به خرید با 76 درصد اثربخشی بوده است. رسانۀ اجتماعی اینستاگرام به‌عنوان یک ابزار جدید و پرطرفدار در عصر ارتباطات و یک کانال جدید و محبوب برای انتقال پیام‌های تبلیغاتی، موردتوجه بسیاری قرار گرفته‌اند. برندهای پوشاک ورزشی بایستی در این حوزه تمرکز بیشتری داشته باشند و با استفاده از بیگ دیتاها اثربخشی تبلیغات را در رسانه‌های اجتماعی با حفظ حریم خصوصی افراد و در ابعاد مختلف بررسی و تحلیل شود.