مطالعات فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی

مطالعات فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی

الزامات ایجاد زیست‌بوم پایدار در حوزه ارزیابی خط‌مشی فضای مجازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات، گروه معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع)
2 دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت دولتی، گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران.
چکیده
با گسترش شبکه اینترنت و ایجاد تغییرات جدی در شیوه ارتباط بین انسان‌ها با یکدیگر، تغییر در تعاملات و نظام‌های اجتماعی و همچنین تحول در عرصه حکمرانی عمومی، فضای مجازی به‌عنوان عرصه‌ای جدید حکمرانی، پیش روی خط مشی‌گذاران قرار گرفته است. به دلیل ویژگی‌های خاص فضای مجازی، مراحل چرخه‌ی خط‌مشی‌گذاری در این بستر با رویکردهای تازه‌ای مواجه شده‌اند. پژوهش حاضر، با هدف شناسایی الزامات راه‌اندازی زیست‌بوم پایدار در حوزه ارزیابی خط‌مشی فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران و با تأکید بر ضرورت حکمرانی مؤثر در این عرصه پیچیده، صورت گرفته است. این تحقیق اکتشافی بوده و با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته با 11 خبره حوزه خط‌مشی‌گذاری فضای مجازی جمع‌آوری شده‌اند . تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد که زیست‌بوم ارزیابی خط‌مشی در ایران، ناپایدار است و با چالش‌های متعددی روبه‌رو است. در چرخه خط‌مشی‌گذاری، بر اساس چارچوب‌های نظری (حکمرانی چند ذی‌نفعی و تاب‌آوری سایبری)، الزامات تحول در سه سطح محوری پیشنهاد شده است: سطح نهادی، سطح فناورانه و سطحِ مفهوم و مشارکت. در سطح فناورانه پیشنهاد شده است که یک سازمان فرابخشی ارزیابی، برای نظارت، رفع تعارض نقش‌ها و یکپارچه‌سازی سیاست‌ها در نظر گرفته شود. در سطح فناورانه بر توسعه زیرساخت‌ها و فناوری‌های بومی برای تقویت تاب‌آوری سایبری تأکیدِ شده است و در سطح مفهوم و مشارکت، بازتعریف شاخص‌های ارزیابی بومی که هم‌زمان امنیت سایبری، اقتصاد و ارزش‌های اجتماعی-فرهنگی را پوشش دهد و همچنین طراحی سازوکارهای مشارکت فعال ذی‌نفعان، پیشنهاد شده و مورد بررسی قرار گرفته است. 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Requirements for creating a sustainable ecosystem In the field of cyberspace policy evaluation

نویسندگان English

Somaye bakeshlu 1
seyyed razi aghaseyyedi 2
1 PhD student in Culture and Communication, Department of Islamic Studies, Culture and Communication, Faculty of Islamic Studies, Culture and Communication, Imam Sadiq University
2 PhD student in Public Administration, Department of Public Administration, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Introduction: With the expansion of the Internet and the emergence of profound changes in interpersonal communication, social interactions and systems, as well as transformations in public governance, cyberspace has been introduced to policymakers as a new domain of governance. Due to the distinctive characteristics of cyberspace, the stages of the policy-making cycle in this context have been confronted with new approaches. The present study aims to identify the requirements for establishing a sustainable ecosystem for evaluating cyberspace policy in the Islamic Republic of Iran and emphasizes the necessity of effective governance in this complex domain.
Methods:  This research is exploratory in nature and was conducted using a qualitative approach and a content analysis method. Data were collected through in-depth, semi-structured interviews with 11 experts in the field of cyberspace policymaking.
Results: Analysis of the findings indicates that the cyberspace policy evaluation ecosystem in Iran is unstable and faces numerous challenges. Within the policy-making cycle, and based on theoretical frameworks of multi-stakeholder governance and cyber resilience, transformation requirements are identified at three pivotal levels: the institutional level, the technological level, and the conceptual and participatory level. At the institutional level, the establishment of a cross-sectoral evaluation body is proposed to enable monitoring, resolve role conflicts, and integrate policies. At the technological level, emphasis is placed on the development of indigenous infrastructure and technologies to enhance cyber resilience. At the conceptual and participatory level, the redefinition of indigenous evaluation indicators that simultaneously encompass cybersecurity, economic considerations, and socio-cultural values, along with the design of mechanisms for active stakeholder participation, is proposed and examined.
Discussion:  The discussion concludes that the instability of the ecosystem stems from intertwined governance, institutional, and resilience-related deficiencies. Therefore, a holistic and integrated reform strategy is essential. This research offers a roadmap for policymakers to develop an evidence-based, agile, and legitimate evaluation system, which is crucial for effective digital governance within Iran’s complex socio-technical context.

کلیدواژه‌ها English

Evaluation
Policy-Making
Cyberspace Governance
Sustainable Ecosystem
حاجت‌پور، سارا، عباسی، حمیده، مالمیر، آمنه و رسول صریحی (1399). ارائه مدل ارزیابی اثربخشی اجرای خط‌مشی‌های برنامه پنج‌ساله توسعه جمهوری اسلامی ایران در سازمان تأمین اجتماعی،‌راهبرد اجتماعی فرهنگی، 9(4)، 93-124.
دانایی‌فرد، حسن، شکری، زینب، خیرگو، منصور و علی‌اصغر فانی (1397). چگونگی ارزشیابی کیفیت خط‌مشی‌های عمومی در ایران: پژوهشی اکتشافی مبتنی بر روش‌شناسی ترکیبی.‌مدیریت سازمان‌های دولتی، 6(2)، 79-94.
سلطانی، علی‌محمد و سیدحبیب‌الله طباطبائیان (1398). ارزیابی سیاست‌های علم، فناوری و نوآوری.‌سیاست علم و فناوری، 11(2)، 561-578.
شهسواری، حسن‌رضا، طاهری گودرزی، حجت و محمدجواد کاملی (1401). شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های مدل ارزیابی خط‌مشی‌های صنعتی با رویکرد رونق تولید در خوشه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط.‌فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، 17(66)، 145-168.
قلایچی، مسعود، رهنورد، فرج‌الله و مهدی مرتضوی (1402). مدل ارزیابی اجرای موفق خط‌مشی‌ مالکیت صنعتی.‌سیاست‌نامه علم و فناوری، 13(1)، 40-61.
کیوانی امینه، محمد (1383). آشنایی با مکتب نهادگرایی.‌نشریه پژوهشی (دانشگاه امام صادق (ع))، (22)، 91-120.
واعظی، رضا، شریف‌زاده، فتاح و محسن محمدی (1394). شناسایی و اولویت‌بندی الگوهای ارزیابی خط‌مشی عمومی.‌فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، 10(40)، 1-41.
طباطبائیان، سیدحبیب‌الله، فاتح‌راد، مرتضی، شجاعی، سیدمصطفی و جعفر سلطان‌زاده (1391). ارزیابی سیاست‌های علم، فناوری و نوآوری. تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.
دانایی‌فرد، حسن(1396). مبانی خط‌مشی گذاری عمومی‌(چاپ دوم). تهران: انتشارات نیاز دانش.
دادگر، یدالله (1383).‌تاریخ تحولات اندیشه اقتصادی. تهران: دانشگاه مفید.
خنیفر، حسین و مسلمی، ناهید (1396).‌اصول و مبانی روش‌های پژوهش کیفی: رویکردی نو و کاربردی‌(جلد اول). تهران: انتشارات نگاه دانش.
رودس، آر. ای. دبلیو (1384). رهیافت نهادگرایی. در دیوید مارش و جری استوکر،‌روش و نظریه در علوم سیاسی‌.ترجمه امیرمحمد حاج‌یوسفی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی. (اثر اصلی 1995).
دانایی‌فرد، حسن، شکری، زینب، خیرگو، منصور و علی‌اصغر فانی (1397). چگونگی ارزشیابی کیفیت خط‌مشی‌های عمومی در ایران: پژوهشی اکتشافی مبتنی بر روش‌شناسی ترکیبی.‌مدیریت سازمان‌های دولتی، 6(2)، 79-94.
شهسواری، حسن‌رضا، طاهری گودرزی، حجت و محمدجواد کاملی (1401). شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های مدل ارزیابی خط‌مشی‌های صنعتی با رویکرد رونق تولید در خوشه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط.‌فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، 17(66)، 145-168.
اسدی‌فرد (1395)‌طراحی مدل تجزیه‌وتحلیل خط‌مشی عمومی در ایران‌[پایان‌نامه دکتری]. دانشگاه تربیت مدرس.

  • تاریخ دریافت 21 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 11 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 16 آذر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 16 آذر 1404
  • تاریخ انتشار 01 دی 1404