بررسی گونه‌شناسی «خشونت علیه زنان» در روزنامه‌های ایران: مطالعه موردی روزنامه آنلاین اعتماد

ساروخانی, باقر; سلیمانی, سیمین

doi:10.22083/cssms.2025.512876.1053

بررسی گونه‌شناسی «خشونت علیه زنان» در روزنامه‌های ایران: مطالعه موردی روزنامه آنلاین اعتماد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

باقر ساروخانی ¹

سیمین سلیمانی ²

¹ استاد تمام بازنشست گروه جامعه شناسی، دانشگاه تهران و استاد تمام گروه فرهنگ و ارتباطات دانشگاه سوره .تهران. ایران

² دانشجوی دانشگاه سوره، تهران، ایران

10.22083/cssms.2025.512876.1053

چکیده

خشونت علیه زنان یکی از آسیب‌های اجتماعی به شمار می‌رود و تهدیدهای بسیاری را برای جامعه به دنبال دارد. پدیده خشونت علیه زنان، معضلی است که نه تنها در ایران بلکه در جهان به اشکال مختلف شاهدش هستیم، برای مقابله با آن تلاش‌های بسیاری شده است. از آنجا که رسانه‌ها نقش مهمی در آگاه‌سازی و مقابله با این پدیده دارند و با توجه به در نظر گرفتن ارزش‌های خبری، این موضوع باید جایگاه مهمی در مطبوعات داشته باشد چرا که حداقل دارای سه ارزش خبری «فراوانی، دربرگیری و برخورد» است؛ در نتیجه این موضوع باید یکی از موضوعات مهم جراید باشد. این مقاله بر گونه‌شناسی انواع خشونت علیه زنان در روزنامه‌های ایران با مطالعه موردی، روی روزنامه آنلاین اعتماد متمرکز است. دور از نظر نیست که با توجه به کاهش تیراژ روزنامه‌های چاپی و پر مخاطب بودن فضای مجازی، اغلب مخاطبان به نسخه آنلاین آن‌ها مراجعه می‌کنند. محتوای تمامی صفحات شماره‌های 6 ماهه نخست سال 1402 بررسی شده تا مشخص شود آیا این روزنامه به انواع و گونه‌های مختلف خشونت علیه زنان (حاد و غیرحاد) توجه داشته و آیا در پوشش اخبار و تولید محتوایش در این زمینه برای این معضل راه‌کار و تحلیل ارائه داده یا خیر. طی این پژوهش مشخص شد که روزنامه آنلاین اعتماد در این بازه زمانی 136 شماره منتشر کرده که در بیش از نیمی از آن درباره پدیده خشونت علیه زنان مطلب داشته که در اکثر صفحات روزنامه از جمله حادثه، جامعه، ورزش، هنر و ادبیات و سیاست منتشر شده‌اند. در این پژوهش به طور جداگانه نشان دادیم که در هر ماه بیشترین و کمترین میزان توجه روزنامه مورد مطالعه به کدام نوع خشونت علیه زنان، معطوف بوده و آیا محتوای آن تحلیلی تولید شده یا صرفا پوشش خبر.

کلیدواژه‌ها

روزنامه‌های ایران

زن‌کشی

آزار جنسی

تبعیض

عنوان مقاله English

Investigating the typology of "violence against women" in Iranian newspapers: a case study of Etemad online newspaper

نویسندگان English

Bagher Srookhni ¹

Simin Soleymani ²

¹ full professor of the Department of Sociology, University of Tehran and full professor of the Department of Culture and Communication, Soore University, Tehran. Iran

² Student of Soore University, Tehran, Iran

چکیده English

Violence against women is considered a significant social issue that, in addition to its individual impact on women, has numerous negative effects on the family system and, consequently, on society, posing various threats. The media, particularly newspapers, play an effective role in shaping the culture of societies. The phenomenon of violence against women is a problem that has garnered attention not only in Iran but also globally, leading to extensive efforts to combat it. Given the news values, this issue should hold an important place in the press, as it embodies at least three news values: "frequency, inclusivity, and confrontation." Therefore, it is essential that this topic is among the key concerns of newspapers.

This study examines the representation of violence against women in the Online daily newspaper "Etemad," one of the most widely circulated newspapers in Iran. The content of all pages from the six months of 1402 was analyzed to determine whether this newspaper addressed various types of violence against women (both acute and non-acute) and whether it provided solutions and analyses in its news coverage and content production regarding this issue.

The research findings revealed that during this period, "Etemad" published 136 issues, with over half containing articles on the phenomenon of violence against women. These articles appeared across multiple sections of the newspaper, including incidents, society, sports, art and literature, and politics. The study separately identified the types of violence against women that received the most and least attention each month and assessed whether the content produced was analytical or merely news coverage. Approximately half of the published articles on the subject of violence against women were accompanied by analysis and detail and were prominently placed within the newspaper.

کلیدواژه‌ها English

Iranian newspapers

femicide

sexual harassment

discrimination

منابع و مآخذ

پورقنبری مروست، نجمه. (1394). بازنمایی خشونت علیه زنان در روزنامه‌های یومیه کشور در سال 1391. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد جامعه شناسی دانشگاه یزد). چاپ نشده.

خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (1383، 12 خرداد). خشونت و مزاحمت علیه زنان بیشترین مطالب روزنامه‌ها در سال 1382 بود. برگرفته از www.irna.ir

رام‌پناهی، ناهیداعظم. (1385). خشونت علیه زنان و بازتاب آن در مطبوعات با استفاده از اخبار و مطالب مندرج در روزنامه‌های سال 1382. تهران: شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده.

رندال، دیوید. (1996). روزنامه‌نگاری حرفه‌ای، ترجمه: علی‌اکبر قاضی‌زاده (1382)، تهران: موسسه انتشاراتی روزنامه ایران.

ساروخانی، باقر. (1384). زن، قدرت و خانواده، پژوهشی در جایگاه زن در هرم قدرت در خانواده. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، 3(2 (پیاپی 12))، 29-50. https://www.sid.ir/paper/55548/fa

ساروخانی، باقر. (1401). خشونت و ارتباطات جمعی (تاملی در سینمای خشونت در ایران)، تهران: بهمن برنا.

سیدان، فریبا. کمالی، طلعت‌سادات. (1396). بازنمایی خشونت علیه زنان در فضای مجازی. همایش پیشگیری از خشونت چالش‌ها و راهکارها، کرمان.

شریفی ساعی، محمدحسین. (1401). تاریخ بیداری زنان؛ بازنمایی مسائل زنان و خانواده در روزنامه‌نگاری دوران مشروطه. مطالعات فرهنگ - ارتباطات، 23(60 (مسلسل 92))، 63-98.

https://sid.ir/paper/1039196/fa

عزیزیان، رویا. ساروخانی، باقر و محمودی، محمود. (1382). بررسی عوامل خشونت علیه زنان در مراجعه کنندگان به پزشکی قانونی تهران سال 1380. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو پژوهشات بهداشتی، 2(3 (پیاپی 7))، 37-48. https://sid.ir/paper/84865/fa

کار، مهرانگیز. (1379). پژوهشی درباره خشونت علیه‌زنان در ایران، چاپ اول، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان

واصفی، صبا؛ ذوالفقاری، حسن. (1388). خشونت علیه زنان در آثار محمود دولت‌آبادی

Azizian, R., Saroukhani, B., & Mahmoudi, M. (2003). Barrasi Avamele Khoshonat Alayhe Zanan Dar Moraje Konandegan Be Pezeshki Ghanooni Tehran Sal 1380. Majale Daneshkade Behdasht va Anstitoo Tahghighate Behdashti, 2(3), 37-48. https://sid.ir/paper/84865/fa . [In Persian]

Casique, L. C., & Ferreira Furegato, A. R. (2006). Violence against women: Theoretical reflections. Revista Latino-Americana de Enfermagem, 14(6), 950-956. https://doi.org/10.1590/S0104-11692006000600018

Easteal, P., Holland, K., & Judd, K. (2014). Enduring themes and silences in media portrayals of violence against women. Women's Studies International Forum, 48, 103-113. https://doi.org/10.1016/j.wsif.2014.10.015.

https://www.unwomen.org/en/what-we-do/ending-violence-against-women/unite

Kar, M. (2000). Pajooheshi Darbare Khoshonat Alayhe Zanan Dar Iran. Tehran: Entesharate Roshanfekran va Motaleate Zanan. [In Persian]

Khabargozari Jomhouri Eslami Iran. (2004, June 1). Khoshonat va Mozahmat Alayhe Zanan Bishtarin Mataleb Rooznameha Dar Sal 1382 Bood. Retrieved from www.irna.ir (http://www.irna.ir/). [In Persian]

Pourghanbari Marvast, Najmeh. (1394). Baznamayee khoshunat alayhe zanan dar rooznamehaye youmie keshvar dar sal 1391 (Payan-nameh karshenasi arshad, Daneshgah Yazd). Chap nashode.

Rampanahi, N. A. (2006). Khoshounat Alayhe Zanan va Baztab An Dar Matbooat Ba Estefade Az Akhbar va Mataleb Mondarej Dar Rooznamehaye Sal 1382. Tehran: Shoraye Farhangi Ejtemaei Zanan va Khanevadeh. [In Persian]

Randall, D. (1996). Rooznamehneghari Herfei (A. A. Ghazi Zadeh, Trans.). Tehran: Moasese Entesharati Rooznameh Iran. (Original work published in 1996)

Saroukhani, B. (2005). Zan, Ghodrat va Khanevadeh: Pajooheshi Dar Jaygah Zan Dar Heram Ghodrat Dar Khanevadeh. Zan Dar Tosee va Siasat (Pajoohesh Zanan), 3(2), 29-50. https://www.sid.ir/paper/55548/fa. [In Persian]

Saroukhani, B. (2022). Khoshonat va Ertebatat Jamee (Taamoli Dar Sinemaye Khoshonat Dar Iran). Tehran: Bahman Borna. [In Persian]

Seidan, F., & Kamali, T. S. (2017). Baznamayi Khoshonat Alayeh Zanan Dar Fazaye Majazi. Hamayesh Pishgiri Az Khoshonat Chaleshha va Rahkarha, Kerman. [In Persian]

Sharifi Saei, M. H. (2022). Tarikhe Bidariye Zanan; Baznamayi Masayele Zanan va Khanevadeh Dar Rooznamehneghari Dorane Mashrooteh. Motaleate Farhang - Ertebatat, 23(60), 63-98. https://sid.ir/paper/1039196/fa. [In Persian]

Vasafi, S., & Zolfaqari, H. (2009). Khoshonat Alayhe Zanan Dar Asare Mahmoud Dolatabadi. [In Persian]

Yadav, O. P., Kalyani, K., & Lohans, P. (2024). Role of media in increasing violence against women and girls in the society. International Journal of Social Research and Media Studies, 3(2). https://doi.org/10.59828/ijsrmst.v3i2.183