مطالعات فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی

مطالعات فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی

آسیب‌شناسی تأثیرات عرفان‌ها و معنویت‌های نوظهور در فضای مجازی بر فرهنگ جوانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری مدیریت بازرگانی، تهران، ایران. mh.mehri40@gmail.com
چکیده
تئوری جهانی‌سازی و دهکدۀ جهانی با زیرساخت فضای مجازی، موجب تحولات بنیادی و محتوایی در سطوح خرد و کلان، فرهنگ جوامع و زندگی جوانان جهان شده است. گذار از جامعۀ ایستا و سنتی  به‌سوی جامعه‌ای پویا و مدرنیته با سرعت بیشتری انجام میشود. روش‌های سنتی تبلیغ در حوزۀ دینی توسط مراجع مرتبط دگرگون شده و در این گرداب و تلاطم جامعه مدرنیته، شاهد ظهور جنبش‌های عرفانی و معنوی هستیم که توانستند در مدت کوتاهی با استفاده از توانمندی فضای مجازی مرزها را شکسته و به راحتی وارد کشورها و فرهنگ ملت‌ها شوند و هویت آن‌ها را تحت تأثیر محتوایی قرار دهند. بخشی از نسل جوان عصر حاضر از فرایند تبلیغی دینی سنتی رها شده و تحت تأثیرات فرهنگی و تعلیمات دینی فضای مجازی رشد می‌نماید. فضای مجازی امکان برقراری ارتباط و نفوذ به فرهنگ جوانان را مهیاتر نموده و اگر صحیح مدیریت نشود، دارای مشکلات و تهدیدات اثرگذار برای نسل جوانان خواهد بود. هدف تحقیق آسیب‌شناسی، تأثیرات عرفان‌ها و معنویت‌های نوظهور در فضای مجازی بر فرهنگ جوانان است. این پژوهش از روش کیفی، کتابخانه‌ای و شیوۀ تحلیلی - توصیفی استفاده کرده است. نتیجۀ پژوهش نشان داد، فرصت‌های فضای مجازی برای فعالیت‌های عرفان‌ها و معنویت‌های نوظهور در هیجده مورد و تهدیدات ناشی از فعالیت آن‌ها در فضای مجازی در 24 مورد احصاء و تأثیرات ترکیبی فرصت‌های سلبی و تهدیدات ایجابی که بر علیه فرهنگ جوانان و ملّی تأثیرگذار بوده، آسیب‌شناسی و جمع‌بندی شده و در سه محور تقویت فرهنگ جوانان، هویت ملّی و مدیریت جنبش‌های عرفانی و معنوی پیشنهاداتی اجرایی ارائه شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Critical Analysis of the Impact of New Age Spirituality and Mysticism on Youth Culture

نویسنده English

mohamadhasan mehri
PhD in Business Administration,. Tehran, Iran. Email: h.mehri40@gmail.com
چکیده English

The theories of globalization and the global village, underpinned by the digital infrastructure, have induced profound and substantive transformations at both micro and macro levels, influencing societal cultures and the lives of the world's youth. The transition from static, traditional societies to dynamic, modern ones has accelerated, and religious authorities' conventional methods of religious proselytization have undergone significant changes. Amidst the turbulence of modern society, we have witnessed the emergence of mystical and spiritual movements that have rapidly transcended national boundaries, leveraging the power of digital platforms to infiltrate cultures and shape identities.
A substantial portion of today's youth have become disengaged from traditional religious indoctrination and are instead influenced by the cultural and spiritual teachings disseminated through digital spaces. The digital realm has facilitated unprecedented opportunities for connection and cultural penetration, and if not managed effectively, it poses significant challenges and threats to the younger generation.
This research aims to critically analyze the impact of new-age spirituality and mysticism on youth culture within the digital context. Employing a qualitative, library-based, and analytical-descriptive methodology, this study reveals that the digital space offers opportunities for new-age spiritual and mystical movements to flourish while simultaneously presenting associated threats. The combined effects of these positive and negative influences on youth and national cultures have been subjected to a critical analysis. The study concludes by proposing practical recommendations centred around three key areas: strengthening youth culture, safeguarding national identity, and managing mystical and spiritual movements, which are crucial in addressing the issues raised.

کلیدواژه‌ها English

Cyberspace
Mysticism and Spirituality
Emerging Movements
Youth
Culture
Globalization
احمدی، روح‌اله، ایزدی، جهانبخش (1397). مؤلفه‌های مؤثر عرفان‌های نوظهور بر هویت جامعه. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی، 8(32)، 305-326.
احمدی، بابک (1390). حقیقت و زیبایی. تهران: انتشارات مرکز.
پسنده، مریم (1384). بررسی راهکارهای مقابله با گرایش به عرفان‌های نوظهور و گسترش آن‌ها در ایران. فصلنامه پژوهش‌های حفاظتی، امنیتی دانشگاه امام حسین (ع)، 3(14). 85-106.
Doi: 20.1001.1.26455129.1394.4.14.5.9
حمیدیه، بهزاد (1392). جنبش‌های نوپدید معنوی: دین یا عرفان. مجله ادیان و عرفان، 41(1)، 29-50. 
Doi: 10.22059/JRM.2013.50175
 حیدری، حسین، شاوردی، تهمینه (1392). تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر همگرایی و واگرایی قومی. مجموعه مقالات همایش تخصصی بررسی ابعاد شبکه‌های اجتماعی. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، 79-95.
خالصی، پروین، بابایی، محمدباقر، مظاهری، محمدمهدی (1398). چالش‌ها، فرصت‌ها و اثرات سیاسی فضای مجازی در نظام جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، 9(4)، 165-188.
ریتزر، جورج (1377). نظریه‌هاى جامعه‌شناسى در دوران معاصر. ترجمۀ محسن ثلاثى، تهران: انتشارات علمى.
رفیع‌پور، فرامرز (1364). جامعه روستایی و نیازهای آن (جامعه‌شناسی). تهران: شرکت سهامی انتشار.
رضانیا، حمید و غلامرضا کاشی، عبدالله (1396). ادیان در دنیای مدرن. انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
زمانی، علی‌اکبر، شفیعی، جمال (1386). درآمدی بر رابطۀ امنیت و فرهنگ در عرصه جهانی شدن. فصلنامه علمی نگرش راهبردی، (83 و 84)، 109-130.
سخایی، محمدعلی، کارگر، رضا، رجبیون، مهدی (1399). تأثیر فضای مجازی بر امنیت اجتماعی. فصلنامه مطالعات حفاظت و امنیت انتظامی، 15(57)، 93-129.
هلد، دیوید (1382). جهانی شدن و مخالفان آن، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
عاملی، سعیدرضا (1384). ‌دو جهانی ‌شدن‌ها و آینده هویت‌های همزمان. هویت ملی و جهانی‌شدن به کوشش عباس‌زاده. تهران: مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
عاملی، سعید رضا (1388). زمان مجازی تحول در نهادهای مجازی. تهران: مؤسسه انتشارات بعثت.
عاملی، سعیدرضا (1390). رویکرد دو فضایی به آسیب‌ها، جرائم، قوانین و سیاست‌های فضای مجازی. تهران: امیرکبیر.
قوام، سیدعبدالعلی (1388). دولت‌سازی، ملت‌سازی و نظریه روابط بین‌الملل. با همکاری افشین زرگر. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.
 قاضی‌زاده، علیرضا (1389). آسیب‌ها و چالش‌های ناشی از رشد فرقه‌های نوظهور در ایران. پژوهشنامه، (55)، 149-190.
گیدنز، آنتونی (1388). جامعه‌شناسی. ترجمۀ محسن چاوشیان. تهران: انتشارات نی.
گیبینز، جان‌آر و بو، ریمر (1381). سیاست پست‌مدرنیته درآمدی بر فرهنگ و سیاست معاصر. ترجمۀ‌ منصور انصاری. تهران: انتشارات گام نو.
لطیفی، زهره و استکی آزاد، نسیم (1394). نسبت بین آگاهی و گرایش به عرفان اسلامی در فرایند هویت‌یافتگی. فصلنامه مطالعات ملی، 15(4)،‌73-94.
مالک، محمدرضا (1382). جهانی شدن اقتصاد، از رویا تا واقعیت. تهران: انتشارات مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشۀ معاصر.
ویلسون، برایان، کرسول، جمی (1378). جنبش‌های نوین دینی (محدودیت‌ها و امکانات). ترجمۀ محمد قلی‌پور. مشهد: انتشارات مرندی.
مظاهری، سیف (1390). ویژگی‌ها و علل جنبش‌های نوپدید معنوی. مطالعات معنوی، (2)، 173-204.
مهری، محمدحسن (1403). تحلیلی بر جنبش‌های عرفانی، معنوی نوظهور در فضای مجازی و چالش‌های امنیتی و مدیریت راهبردی آن، نهمین کنفرانس بین‌المللی مطالعات بین‌رشته‌ای در مدیریت و مهندسی.
ویسی، هادی (1388). جهانی شدن و اشاعۀ مرزها در فضای مجازی. رشد آموزش جغرافیا، (89) 25-31.

  • تاریخ دریافت 17 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 09 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 22 اردیبهشت 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 خرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1403